Poljoprivreda

Odgovornost za vođenje poljoprivredne politike u Crnoj Gori u rukama je Ministarstva poljoprivrede i ruralnog razvoja. Biotehnički fakultet Univeziteta Crne Gore je takođe uključen u sprovođenje politike (Služba za selekciju stoke, Odjeljenje za stočarstvo, Laboratorija za mljekarstvo i Savjetodavna služba u biljnoj proizvodnji). Crna Gora ima 516.000 hektara poljoprivrednog zemljišta što čini 38% njene ukupne teritorije. Najveći udio resursa poljoprivrednog zemljišta čine trajni pašnjaci (62%; 325.436 hektara) i livade (25%; 128.621 hektara). Poljoprivreda je ubjedljivo najčešća djelatnost ruralnog stanovništva; ona je glavni ili djelimični izvor prihoda za 48.870 gazdinstava. Sektor predstavlja 8,3% bruto domaćeg priozvoda (BDP) a zaposlenost u poljoprivredi je bila 1,2% ukupne zaposlenosti u 2012. godini. Crnogorsku poljoprivredu karakterišu tradicionalna proizvodnja i mala naturalna poljoprivreda sa prosječnom veličinom gazdinstva od 5 hektara. Crna Gora je neto uvoznik hrane.

U primorskoj oblasti dominira proizvodnja voća i maslina. Proizvodnja žitarica je veoma ograničena. Proizvodnju u centralnom dijelu zemlje čini povrće, krompir, duvan kao i grožđe i proizvodnja vina. Vino je najveći izvozni proizvodu prehrambenom sektoru. Gazdinstva na sjeveru, pretežno planinskom području, dominantno čini uzgoj stoke, mahom goveda, ovaca i koza.Poljoprivredna politika u Crnoj Gori zasniva se na Zakonu o poljoprivredi i ruralnom razvoju iz 2009. Ovim zakonom propisuju se ciljevi poljoprivredne politike i obezbjeđuje se opšti okvir za razvoj i podršku poljoprivredi i ruralnim oblastima.

U 2012. poljoprivredni budžet iznosio je 21 milion eura. On je i dalje usmjeren ka mjerama direktne podrške vezanim za proizvodnju. Takođe, poljoprivredni sektor prima pomoć od Svjetske banke, u okviru projekta ,,Institucionalni razvoj i jačanje poljoprivrede u Crnoj Gori” (MIDAS). Oko 12 miliona eura je opredijeljeno za ovaj sektor za period 2009-2014.U Crnoj Gori, šeme direktne podrške razvoju poljoprivrede zasnivaju se na Zakonu o poljoprivredi i ruralnom razvoju iz 2009. i agrobudžetu koji se donosi na godišnjem nivou. Isplate direktne podrške dodjeljuju se za stočarstvo i ratarstvo, kao i razvoj mljekarstva.

Proizvodnja vina je važan sektor u Crnoj Gori s učešćem od 0,87% u BDP-u. Crna Gora je neto izvoznik vina. Vino je, takođe, najveći izvozni proizvod prehrambenog sektora. Postoji dvostruka struktura: s jedne strane, tu je kompanija Plantaže sa kapacitetom od 140.000 hl vina, najvećim u zemlji; s druge strane, postoji određeni broj manjih vinarija sa kapacitetom do 100.000 flaša godišnje i jedan mali procenat proizvođača koji proizvode za sopstvene potrebe. Prema podacima iz 2011, 2001 gazdinstvo se bavilo uzgojem vinove loze na ukupnoj površini od 2.535 ha. Grožđe se, osim za proizvodnju vina, koristi i za proizvodnju rakije. Prema različitim istraživanjima (Ernst Grenzebach, 2008) u Crnoj Gori se, na godišnjem nivou, proizvede oko 210,400 litara vina i 609,000 litara rakije u malim, privatnim, registrovanim i neregistrovanim vinarijama.