Obrazovanje

Oblast obrazovanja u Crnoj Gori u nadležnosti je Ministarstva prosvjete. Obrazovni sistem Crne Gore čine predškolsko vaspitanje i obrazovanje, osnovno obrazovanje i vaspitanje, srednje opšte obrazovanje (gimnazija), stručno obrazovanje, vaspitanje i obrazovanje lica sa posebnim potrebama, obrazovanje odraslih i visoko obrazovanje. Obrazovanje odraslih dio je ukupnog sistema i realizuje se na svim nivoima obrazovanja.


Predškolsko vaspitanje i obrazovanje se realizuje: u jaslicama (djeca uzrasta do tri godine), vrtićima (djeca od tri godine do polaska u školu) i u okviru drugih vidova organizovanja predškolskog vaspitanja i obrazovanja, kao što su školice, igraonice i dr. i nije preduslov za pohađanje osnovne škole. Osnovno obrazovanje i vaspitanje je obavezno za svu djecu uzrasta od 6 do 15 godina života, traje devet godina i besplatno je. Srednje opšte obrazovanje izvode gimnazije. Ovo obrazovanje nije obavezno. Gimnaziju mogu upisati lica koja su završila osnovno obrazovanje, a imaju manje od 17 godina. Obrazovanje u gimnaziji traje četiri godine. Srednje stručno obrazovanje, takođe, nije obavezno, a realizuje se u trajanju od tri ili četiri godine u srednjim stručnim školama. Srednjem stručnom obrazovanju pripadaju i umjetničke škole. Visoko obrazovanje se stiče na Univerzitetu Crne Gore i drugim javnim i privatnim ustanovama. Plaćanje školarine za određeni broj studenata obezbjeđuje se iz Budžeta Crne Gore, a jedan broj studenta sam snosi troškove školarine. Univerzitet Crne Gore u svom sastavu ima fakultete, samostalne studijske programe, akademiju i institute. Na fakultetima Univerziteta Crne Gore primjenjuju se principi Bolonjske deklaracije.Univerzitet Crne Gore obuhvata 19 fakulteta i 3 naučno-istraživačka instituta. Ovih 19 fakulteta nudi 79 studijskih programa. Visoko obrazovanje u Crnoj Gori je strukturirano kao trociklični sistem i uključuje:

  • Osnovne studije
  • Magistarske studije
  • Doktorske studije

Zakon o visokom obrazovanju u Crnoj Gori usvojen je u oktobru 2003. godine, u istoj godini kada je Crna Gora zvanično postala potpisnica Bolonjske deklaracije. Izmjene i dopune Zakona o visokom obrazovanju su usvojene u Skupštini Crne Gore 27. jula 2010.Univerzitet Crne Gore je jedina javna ustanova visokog obrazovanja u Crnoj Gori. Prvi privatni univerzitet, Univerzitet Mediteran je počeo da radi 2006. godine. Univerzitet Mediteran obuhvata 6 univerzitetskih jedinica. Oko 2000 studenata trenutno studira na ovom univerzitetu. Pored privatnog univerziteta, postoji takođe i 7 individualnih privatnih fakulteta u Crnoj Gori, na kojima studira oko 2400 studenata. Po zakonu o visokom obrazovanju moguće je kreirati nove studijske programe, ali da bi koristila naziv Univerzitet, ustanova mora imati najmanje 5 studijskih programa iz tri različite naučne oblasti. U skladu sa novim Zakonom o izmjenama i dopunama zakona o visokom obrazovanju, ustanova može imati status univerziteta, tj. koristiti termin “univerzitet” u svom nazivu, pod uslovom da obezbjeđuje najmanje pet različitih studijskih programa na dodiplomskom nivou. Od ovih pet različitih studijskih programa najmanje jedan mora imati dodiplomske, postdiplomske i doktorske studije.U aprilu 2010. godine drugi privatni univerzitet, Univerzitet Donja Gorica je dobio licencu za rad. Novi univerzitet obuhvata 10 fakulteta.


Neki od fakulteta u okviru svog programa nude „Distance Learning“, odnosno program učenja na daljinu, koji je posebno pogodan za one koji su zaposleni, a žele da studiraju. Odrasli se po sopstvenom izboru uključuju u obrazovanje i osposobljavanje radi sticanja odgovarajuće stručne kvalifikacije. Odrasli u Crnoj Gori mogu sticati formalno obrazovanje po programima osnovnog i srednjeg obrazovanja i vaspitanja putem organizovanog procesa obrazovanja – kod organizatora obrazovanja odraslih (škola, specijalizovana ustanova za obrazovanje odraslih), ali i kroz oblike neformalnog i informalnog obrazovanja. Za sticanje osnovnog i nižeg stručnog obrazovanja odrasli ne plaćaju školarinu.Vaspitanje i obrazovanje djece sa posebnim obrazovnim potrebama obezbjeđuje onaj stepen obrazovanja koji odgovara njihovom fizičkom, intelektualnom, emocionalnom i socijalnom razvoju kroz potpuno uključivanje u vaspitne grupe, odnodno odjeljenja sa ostalom djecom - učenicima, uz obezbjeđivanja prilagođenog izvođenja i pružanja dodatne stručne pomoći, kao i uz obezbjeđivanje dodatnih uslova i pomagala. Vaspitanje i obrazovanje djece sa posebnim obrazovnim potrebama realizuje se u predškolskim ustanovama, ustanovama osnovnog i srednjeg obrazovanja, i u posebnim ustanovama – resursnim centrima koji su isključivo specijalizovani za obrazovanje djece sa posebnim obrazovnim potrebama.